Serwis nart: smarowanie, ostrzenie krawędzi i przechowywanie

1Kiedy serwisować narty

Odstępy między smarowaniami każdy producent podaje trochę inne. Co do sygnałów panuje za to zgoda: jeśli ślizg zrobił się biały i matowy, a narta sunie gorzej niż zwykle, pora na smar. W tabeli zestawiliśmy, co zalecają poszczególne firmy.

Osobna uwaga dotyczy nowych nart: zanim pierwszy raz wyjadą na stok, warto kilka razy posmarować je na gorąco.

2Smarowanie nart na zimno i na gorąco

Na zimno smaruje się pastą albo sprayem. Trwa to kilka minut, więc da się to zrobić także na wyjeździe. Przy smarowaniu na gorąco smar rozprowadza się żelazkiem, a polietylen, z którego jest ślizg, dobrze go wtedy wchłania. Jeśli wolisz zobaczyć to na ekranie, oba sposoby krok po kroku pokazuje Marek Żurawiecki z serwisu Sport Center w naszym cyklu filmów „Tuning nart”.

1. Wyczyść ślizg preparatem do czyszczenia ślizgów. Szmatka zwilżona wodą nie poradzi sobie ze starym smarem i brudem.
2. Rozprowadź smar żelazkiem do smarowania nart. Temperaturę ustaw taką, jaką podaje producent smaru.
3. Odczekaj co najmniej 30 minut, aż narta ostygnie w temperaturze pokojowej.
4. Zeskrob nadmiar plastikową cykliną. Chodzi o to, żeby smar został w strukturze ślizgu, zamiast leżeć na nim grubą warstwą.
5. Wyszczotkuj ślizg nylonową szczotką. Na koniec zostaje jeszcze oczyszczenie krawędzi ze smaru.

Smary fluorowe

Smarów fluorowych radzimy nie kupować. W zawodach FIS są zakazane od sezonu 2023/24, Unia Europejska obejmuje limitami kolejne związki fluoru w smarach, a wielu producentów, choćby Swix, ma w ofercie już tylko smary bez fluoru.

Limit PFOA w mieszaninach obowiązuje w UE od 4.07.2020, a limit PFHxA, który obejmuje także mieszaniny dla konsumentów, od 10.10.2026.

3Krawędzie: kąty i ostrzenie

Przy ostrzeniu pracuje się na dwóch stronach krawędzi: bocznej i tej od strony ślizgu. Boczny kąt mniejszy niż 90° daje lepsze trzymanie. Z podwieszeniem od strony ślizgu jest tak, że większe oznacza mniej trzymania i łatwiejszy poślizg, dlatego zawodnicy wybierają mniejsze.

Tabela pokazuje typowe wartości, a twój model może mieć własne, dlatego przed wizytą w serwisie sprawdź kąty w danych producenta i podaj je przy ladzie. Narty, które nie trafiają na kamienie, wystarczy co 10 dni do dwóch tygodni jazdy poprawić kamieniem diamentowym. Do ostrzenia w serwisie oddaje się je raz w roku.

Kto chce ostrzyć w domu, musi skompletować imadła, kątownik, ostrzałkę, podcinarkę do krawędzi i co najmniej dwa pilniki o różnej gradacji (więcej o sprzęcie do serwisu). Uwaga na miejsca, którymi narta uderzyła w kamień. Krawędź jest tam utwardzona i pilnik się po niej ślizga, więc najpierw ściera się je kamieniem szlifierskim. Po ostrzeniu zostaje jeszcze zadzior, który usuwa się gumą ścierną albo drobnym papierem ściernym (więcej o przygotowaniu nart).

4Naprawa ślizgu

Rysę węższą niż 3 mm albo mały ubytek da się załatać samemu świecą naprawczą z polietylenu. Roztopione tworzywo wypełnia ubytek, a kiedy wystygnie, nadmiar zbiera się ostrą cykliną. Płomień świecy trzeba zdmuchnąć. Gaszenie go machnięciem ręki to zły pomysł, bo kapiące tworzywo parzy.

Duże dziury i uszkodzenia blisko krawędzi to już praca dla serwisu. Tam ubytek zostaje wypełniony, a potem ślizg idzie pod kamień szlifierski, który wyrównuje go z krawędzią i nacina strukturę pomagającą narcie jechać. Taka struktura jest wycięta w ślizgu. Ręczna, odciśnięta narzędziem, z czasem znika.

5Serwis czy samemu?

Pełny serwis maszynowy to pięć etapów. Zaczyna się od naprawy ślizgu i szlifu kamieniem ze strukturą, potem przychodzi kolej na ostrzenie krawędzi bocznych i podwieszenie krawędzi od strony ślizgu, a na koniec narta jest smarowana i polerowana. A jeśli zamiast serwisu chodzą ci już po głowie nowe narty? Modele z danymi producentów czekają w dziale sprzęt narciarski, długość zaś policzy quiz doboru nart.

6Wiązania: kiedy sprawdzić ustawienie

Wartość wypięcia wiązania, czyli DIN, wylicza się z wagi, wzrostu i wieku narciarza, z jego poziomu jazdy oraz z długości podeszwy buta. Samemu lepiej przy tym nie kręcić. W serwisie ustawienie sprawdzą na urządzeniu kontrolnym i, jeśli trzeba, poprawią.

• Do kontroli wiązania idą na początku każdego sezonu i po trzech tygodniach jazdy, a poza tym zawsze wtedy, gdy narciarz przytyje, schudnie albo urośnie, a także gdy wymieni narty, buty czy same wiązania.
• Dziecięce wiązania sprawdza się co najmniej raz w roku, bo u dzieci i waga, i technika jazdy zmieniają się szybko.

Zalecenia producentów wiązań Look, Marker i Tyrolia oraz serwisu Montana; wartość DIN ustala się według normy ISO 11088.

7Jak przechować narty latem

1. Wyczyść ślizg i nałóż na niego grubszą warstwę smaru, najlepiej na gorąco. Tym razem niczego nie skrobiesz: smar zostaje na całe lato i chroni ślizg przed światłem oraz temperaturą.
2. Zabezpiecz krawędzie przed rdzą. Smar możesz z nich zeskrobać albo go zostawić. Ważne, żeby w obu przypadkach krawędzie były suche.
3. Wybierz miejsce suche i przewiewne, do którego nie dochodzi słońce. Zbyt szczelny pokrowiec się nie sprawdzi, bo zbiera się w nim wilgoć. Narty mogą leżeć albo stać, obie pozycje są w porządku.
4. Wiązania zostaw czyste, z zamkniętą piętką i bez butów, w suchym miejscu w temperaturze pokojowej. Luzowanie sprężyn nie jest potrzebne. Jeśli jednak je poluzujesz, przed sezonem trzeba wrócić do właściwego ustawienia.

Zalecenia producentów Salomon, Toko, Swix i Tyrolia.

Przed sezonem letni smar trzeba zeskrobać, a ślizg wyszczotkować, chyba że narty od razu trafią do serwisu. Przy okazji radzimy obejrzeć kask i gogle. Kiedy kask nadaje się do wymiany, wyjaśnia poradnik Kask i gogle.

8Pytania i odpowiedzi