Szwajcarskie historie: Sylwestrowe Klausen w krainie Appenzell

Dzisiaj rozróżnia się trzy rodzaje Klausen: brzydkie (wüeschte), piękne (schöne) i leśne. Prawie wszystkie występują w większych grupach, nazywanych przez miejscowych Schuppel. Niektóre noszą jeden lub dwa dzwonki i przedstawiają sobą męskie postaci. Często określane są jako Schelli lub Schellenklaus (schellen = dzwonić). Inne to Rollewiiber (Rollenweiber) lub inaczej nazywane Rolli. Mają one na tułowiu jakby rusztowanie z przynajmniej 13 okrągłymi dzwonkami, nazywanymi tutaj Rollen. Chociaż Rollenweiber noszą jednoznacznie kobiece ubrania, pod przebraniem kryją się młodzieńcy. Sylwestrowe Klausen jest bez wątpienia męskim obyczajem.

Brzydkie Klausen noszą często przerażające maski wykonane z papieru, żuchw wieprzowych lub bydlęcych, kości lub innych, "naturalnych" elementów. Z materiału roślinnego powstają płaszcze, nakrycia głowy i spodnie. Często wykorzystuje się siano, słomę, igliwie lub gałęzie. Jeden Schuppel, czyli grupa pięknych Klausen składa się przeważnie z sześciu młodzieńców: dwóch Rolli i czterech Schelli. Rollenweiber noszą ogromne, okrągłe nakrycia głowy i są przebrani w kobiece suknie. Twarz ukrywają pod śmiejącą się maską przyozdobioną kwiatami w kącikach ust. Schellenklausen noszą na plecach i piersi po jednym dzwonie, które łączy ze sobą 14 skórzanych rzemyków. Na głowie Schellenklausen znajduje się płaski, zbliżony do kwadratowego kapelusz, którego boki i dolna część przyozdobiona jest bombkami, kolorowymi tasiemkami, metalową folią, lusterkami i srebrnym papierem. Na górnej części kapelusza znajdują się wyrzeźbione i pomalowane figurki przedstawiające sceny z życia wiejskiego, takie jak targ bydlęcy, pracę rzemieślników i rolników czy wypas owiec. Twarz Schellenklausen schowana jest za brodatą maską. W jej ustach znajduje się najczęściej czarny Lindauerli, czyli charakterystyczna fajka z krainy Appenzeller. Strój uzupełniają ozdobione srebrnymi pasami suknie, białe pończochy i solidne obuwie.

Leśne Klausen, potocznie nazywane jako schön-wüeschte ("piękno-brzydkie") plasują się pomiędzy przedstawionymi wcześniej typami Klausen. Do przygotowania płaszcza i kapelusza używane są materiały naturalne, a ubrania wykonane są z wielkim poświęceniem dla końcowego efektu dekoracyjnego. Dodatkowo na nakryciach głowy i w dolnej części płaszcza przedstawione są podobne sceny, jak w przypadku pięknych Klausen.

W Sylwestra już w pierwszych godzinach poranka Klausen wędrują po drogach. Kołyszą dzwonami i jodłują w sposób charakterystyczny dla regionu Appenzeller, bez słów. Są jednak jeszcze bez maski i nakrycia głowy. Najpierw zbierają się w domu u jednego z członków grupy. Tutaj gospodarze oferują solidne śniadanie, które uzupełnione zostaje winem i wódką. Dopiero po śniadaniu rozpoczyna się właściwy ceremoniał. Klausen w grupach wędrują od domu do domu. Przed domem ustawiają się w kręgu, kołyszą dzwonami i jodłują. To powtarza się przeważnie trzy razy. Następnie życzą gospodarzowi i jego rodzinie udanego Nowego Roku, a następnie otrzymują datek pieniężny. Potem przenoszą się do kolejnego domu. Cała procesja jest bardzo wyczerpująca fizycznie. Schelli z dużymi dzwonami nosi na sobie ciężar o wadze 20-30 kg. To oznacza, że Klausen potrzebują od czasu do czasu przerwy na odpoczynek. Tym bardziej, że dzień sylwestrowy jest długi, a wieczorem w gospodzie będą jeszcze intensywnie dzwonić, często do porannych godzin Nowego Roku.

Stary Sylwester przebiega w zbliżony sposób, chociaż raczej rezygnuje się z porannego obchodu. Za to wieczorem wędrują od gospody do gospody, a tam pokazują się gościom i pozwalają podziwiać się z daleka i bliska.

Adriana Czupryn, Switzerland Tourism w Polsce