Plecy w opałach

Nasz organizm nieubłaganie się zużywa. Procesowi temu podlegają także nasze kości, stawy, więzadła, mięśnie. Im mniej poświęcamy im uwagi, tym są słabsze i szybciej poddają się chorobom. Co najczęściej dokucza kręgosłupowi i jak możemy mu ulżyć?
Choroba zwyrodnieniowa

Stawy kręgosłupa muszą być nasmarowane tzw. mazią stawową. Sprawia ona, że możemy płynnie prostować się i zginać, oraz zabezpiecza chrząstkę stawową przed nadmiernym, przedwczesnym ścieraniem. Jeśli mazi jest mało (z wiekiem organizm produkuje jej coraz mniej, a ponadto brak ruchu i siedzący tryb życia także ograniczają jej wydzielanie) chrząstka szybciej się ściera i nie chroni kości. Przy każdym ruchu trą one jedna o drugą. Grubieje warstwa podchrzęstna i tworzą się w niej liczne jamki wypełnione śluzowatą tkanką.

Przebudowa kości w połączeniu z utratą chrząstki stawowej zmienia kształt stawu i może prowadzić np. do skrócenia kręgosłupa (efektem jest coraz bardziej przygarbiona sylwetka). Ponadto na wytartych kręgach pojawiają się osteofity: chrzęstne i kostne wyrośla, które ograniczają ruchy stawów i naciskając na okoliczne nerwy, powodują silny ból w czasie poruszania.

Ból sprawia, że staramy się oszczędzać kręgosłup i jak najmniej się ruszamy. A brak ruchu pociąga za sobą przykurcz więzadeł i zaniki mięśni stabilizujących kręgosłup. Z czasem trudno jest nam wykonywać najprostsze ruchy, np. wstawanie, siadanie.

Nasza rada: Śpij zdrowo
Na średnio twardym materacu: może uginać się pod naszym ciężarem o 2-3 cm. Powinien elastycznie dostosowywać się do kształtu ciała. Taką rolę dobrze spełniają materace ze sprężynami i z pianki. Podczas snu ważny jest też kształt poduszki. Źle dobrana może być przyczyną nadmiernych napięć w obrębie barków i karku (a to powoduje ból). Dobrze jest spać na specjalnych poduszkach ortopedyczno-korekcyjnych (są tak wyprofilowane, że podpierają szyjny odcinek kręgosłupa). Jeżeli lubisz mieć pod głową poduszkę, spróbuj spać w pozycji "S" (jedną poduszkę umieść pod głową i karkiem, a drugą - pod kolanami). Pamiętaj, że dla kręgosłupa najlepsza do snu jest tzw. pozycja embrionalna.

Dyskopatia

Popularnie nazywana także wypadaniem dysków, czyli płaskich, okrągłych poduszeczek oddzielających kręgi. Choć mówimy o wypadaniu dysków, w rzeczywistości nie wysuwają się one całe, tylko przemieszczają się częściowo. Zakłócają symetrię kręgosłupa i uciskają na nerwy przechodzące przez kanał kręgowy lub wychodzące z wychodzące z niego. Powoduje to silny ból. Czasem tak silny, że w ogóle nie można się poruszać. Dyskopatia dotyczy najczęściej szyjnego i lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Zwykle przesuwa się krążek znajdujący się pomiędzy 4. a 5. kręgiem lędźwiowym. Przyczyną kłopotów z dyskami są zbyt słabe mięśnie grzbietowe, pogłębiające się wady postawy, mechaniczne urazy kręgosłupa oraz znaczna nadwaga i otyłość.

Nasza rada: Unikaj wysokich obcasów
To prawda, że wysmuklają łydkę, ale sprawiają też, że kręgosłup ustawia się nienaturalnie. Gdy stąpasz na szpilkach, mięśnie szyi napinają się, by utrzymać głowę w osi kręgosłupa, a jego odcinek lędźwiowy mocniej wygina się do przodu. W rezultacie kręgi są nierównomiernie obciążone, a mięśnie pleców - napięte. Po kilku godzinach na wysokich obcasach pojawia się ból. Lepiej więc na co dzień chodzić w butach na grubszej elastycznej podeszwie (amortyzuje wstrząsy podczas chodzenia) i na obcasie, którego wysokość nie przekracza 4 cm, a szpilki zachować na specjalne okazje.

Rwa kulszowa

Nerw kulszowy to najdłuższy z nerwów naszego ciała. Powstaje z połączenia 5-6 korzeni rdzeniowych, które wychodzą z kręgosłupa u jego podstawy. Potem jako jeden nerw biegnie wzdłuż nogi. Gdy nerw kulszowy jest uciskany w miejscu, gdzie opuszcza kręgosłup, pojawia się silny ból, który zaczyna się poniżej talii i promieniuje wzdłuż pośladka, biodra i schodzi aż do stopy. Może mu towarzyszyć mrowienie, kłucie, czasem drętwienie.

Przyczyną ucisku na nerw kulszowy może być m.in. wypadnięcie krążka międzykręgowego (dysku), obrzęk stawów kręgosłupa na skutek stanu zapalnego, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, osteoporoza. Do ataku rwy często dochodzi, gdy np. źle podniesiemy coś ciężkiego, nagle zrobimy jakiś ruch, na który nie byliśmy przygotowani, wykonamy nagły skręt tułowia.

Nasza rada: Sprzątaj fachowo
Gdy chcesz np. przemeblować mieszkanie: wszystkie sprzęty przesuwaj. Nie dźwigaj ich! Zainstaluj w kuchni blaty na wysokości 6-8 cm poniżej linii łokci, a zlewozmywak tak, aby nie schylać się podczas mycia naczyń. Ubrania prasuj na siedząco (deska powinna znajdować się mniej więcej na wysokości pasa). Odkurzając mieszkanie, reguluj tak długość rury odkurzacza, by nie wyginać pleców w pałąk.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Jest chorobą reumatyczną, występującą głównie u mężczyzn pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Skłonność do ZZSK jest dziedziczna. Pierwszą oznaką choroby jest ból oraz poranna sztywność w dolnej części pleców. Gdy choroba postępuje, obejmując coraz wyższe partie kręgosłupa aż do szyi, kręgi zaczynają się zrastać, a więzadła twardnieją. Lekarze porównują wygląd kręgosłupa z ZZSK do kija bambusowego na stałe zmienionego w sztywny łuk. Niestety, choroby nie da się powstrzymać. Jednak zabiegi fizykoterapeutyczne mogą zwolnić jej tempo i utrzymać elastyczność kręgosłupa tak długo, jak tylko się da.

Nasza rada: Korzystaj z masażu
Poddawaj się codziennie masażowi. To rozluźni mięśni przykręgosłupowe i zmniejszy napięcie grzbietu.
Rozbierz się do pasa i połóż wygodnie na brzuchu (w pokoju powinno być ciepło). Poproś masującego, żeby ogrzał swoje ręce i nalał na nie np. trochę oliwki dla dzieci. Potem powinien:

* miarowo głaskać jeden, a potem drugi bok, poczynając od szyi, a kończąc tuż przy pośladkach,
* masować mięśnie barków - ma to przypominać ugniatanie ciasta, miejsca bardzo napięte, stwardniałe trzeba masować dłużej (zaczyna się od szyi i posuwa do końca barków),
* ugniatać - także jak ciasto, mięśnie nad łopatkami i dookoła nich,
* zataczając kółka kciukami, masować mięśnie, które biegną wzdłuż kręgosłupa po obu jego stronach,
* całymi dłońmi wykonywać na plecach duże, okrężne ruchy przyciskając do ciała nasady rąk,
* masaż zakończyć miarowym głaskaniem całych pleców.

Osteoporoza

Wraz z wiekiem nasze kości stopniowo tracą wapń. Stają się porowate, kruche i łamliwe. Proces ten dotyczy przede wszystkim kręgów kręgosłupa, kości udowych i przedramion. Efektem osteoporozy jest nadmierna skłonność do łamania się kości oraz zmniejszenie wzrostu (czasem nawet ponad 10 cm!). Podobnie jak zmiany zwyrodnieniowe, osteoporoza jest częścią naturalnego procesu starzenia się organizmu, ale może postępować znacznie szybciej, gdy w naszej diecie jest za mało wapnia, nadużywamy alkoholu i nałogowo palimy, u kobiet, kiedy wchodzą w okres menopauzy i tracą estrogeny korzystnie wpływające na układ kostny.
Nasza rada: Pokochaj mleko i słońce
Kości kręgosłupa potrzebują wapnia jako budulca. W codziennej diecie powinno go być ok. 1200 mg. Pij więc codziennie szklankę mleka i jedz sery, twarogi, jogurty. Wchłanianie wapnia ułatwia witamina D. Powstaje ona w organizmie pod wpływem słońca, a więc wygrzewaj się! Możesz ją także dostarczać z zewnątrz, jedząc, np. ryby, wątróbkę drobiową, żółtka jaj. Zimą, gdy jest mało słońca i dieta ubożeje - zażywaj gotowe preparaty wapniowe z witaminą D, np. vicalvit D, calcium 500 D, caltrate-plus.
Aktywna terapia kręgosłupa: DBC

Jest to fińska metoda terapii krzyża doceniana już na całym świecie. Jej twórcy wyszli z założenia, że większość bólów kręgosłupa i karku spowodowana jest niewłaściwą pracą dysków, mięśni, więzadeł i ścięgien kręgosłupa. Jeśli się je usprawni, zmniejszy się lub nawet całkowicie usunie ból. Trzeba tylko wiedzieć, jak to zrobić.

Zanim poddamy się aktywnej terapii DBC (Documentation Based Care), musimy wypełnić szczegółowy kwestionariusz o stanie zdrowia, ocenić skalę odczuwanego bólu i jego lokalizację, opisać swoje nawyki, ocenić aktywność fizyczną oraz opisać warunki życia i pracy. Musimy też przejść specjalistyczne badania sprawdzające ruchomość, siłę i sprawność kręgosłupa.

Dane uzyskane z testu i badań ułatwiają lekarzowi opracowanie indywidualnego programu. Specjalista dobiera dla nas m.in. odpowiedni sprzęt, obciążenia i rodzaje ćwiczeń. Potem zazwyczaj przez 6 lub 12 tygodni, dwa razy w tygodniu przez ok. 1,5 godziny, wykonujemy odpowiednie ćwiczenia usprawniające. Najpierw z niewielkim obciążeniem, a potem z coraz większym. Specjalistyczne urządzenia nie pozwalają, byśmy zrobili sobie krzywdę (są odpowiednio zaprogramowane, mają blokady itd.), ale i tak naszą terapię zawsze nadzoruje wykwalifikowany rehabilitant. Za 6-tygodniową terapię zapłacimy ok. 2 tys. zł.

Terapię tę warto stosować profilaktycznie, gdy chcemy poprawić lub utrzymać sprawność kręgosłupa. DBC sprawdza się przy:

• dyskopatiach,
• rwie kulszowej,
• zmianach zwyrodnieniowych,
• bólach pourazowych i reumatycznych,
• skoliozach,
• zespołach przeciążeniowych kręgosłupa lędźwiowego,
• bólach wynikających z przemęczenia.